بسیاری از افراد تصور میکنند که واریس یکی از علائم طبیعی و بیخطر سالخوردگی میباشد. ولی این عارضه همیشه بیخطر نمیباشد و میتواند باعث ضعیف شدن جریان خون شده و منجر به ایجاد زخمهای پوستی و لخته خونی شود. با استفاده از روشهای مختلف، پیشگیری از واریس امکانپذیر میباشد. روشهای تشخیص و درمان واریس در این مقاله به طور کامل شرح داده خواهند شد.
جهت کسب اطلاعات بیشتر درباره درمان و پیشگیری از واریس و یا رزرو نوبت در مطب دکتر مهدی کریمی با شماره تلفنهای 02122254144–02122254520 تماس حاصل فرمایید.
علت ایجاد واریس
تشخیص علت ایجاد واریس به درمان این عارضه کمک میکند.
سیاهرگها خون را به قلب بر میگردانند، بنابر این سیاهرگها بر خلاف جاذبه زمین عمل میکنند. سیاهرگهای موجود در پاها به منظور انتقال خون از پا به قلب وظیفه دشواری را به عهده دارند. علت بروز واریس در پاها نیز به همین علت میباشد. اگر دریچههای سیاهرگها ضعیف شده یا دچار آسیبدیدگی شوند، امکان دارد خون در مسیر اشتباه جریان پیدا کرده و سبب پیچخوردگی یا گشاد شدن سیاهرگها شود. در این صورت سیاهرگها به شکل برآمده و به رنگ آبی یا بنفش زیر پوست به نظر میرسند. در صورت وجود موارد زیر، احتمال بروز واریس افزایش پیدا میکند:
- سابقه خانوادگی: در صورتی که یکی از افراد خانواده شما به واریس مبتلا باشد، احتمال بروز این عارضه در شما افزایش پیدا میکند. نیمی از افراد مبتلا به واریس دارای سابقه خانوادگی این عارضه هستند.
- سن: با افزایش سن، امکان دارد دریچههای سیاهرگها مانند گذشته به درستی عمل نکنند.
- جنسیت: تغییرات هورمونی و همچنین مصرف قرصهای ضد بارداری خطر ابتلا به واریس در زنان را افزایش میدهند.
- بارداری: بارداری نه تنها سبب وارد شدن فشار بر مثانه میشود، بلکه بر سیاهرگهای پا نیز فشار وارد میکند. در چنین مواردی سیاهرگها معمولاً 3 تا 12 ماه پس از زایمان بهبود پیدا میکنند.
- افزایش وزن یا چاقی: وزن اضافی باعث وارد شدن فشار بر سیاهرگها شده و خطر ابتلا به واریس را افزایش میدهد.
- ایستادن یا نشستن برای مدت طولانی: قرار داشتن در یک موقعیت بدنی برای مدت طولانی سبب افزایش فعالیت سیاهرگها شده و باعث افزایش احتمال بروز واریس میشود.
- وجود لختههای خونی: وجود آسیبدیدگی در پاها یا سیاهرگها، میتواند سبب ضعیف شدن آنها شده و احتمال ابتلا به واریس را افزایش دهد.
علائم واریس
واریس در صورت عدم درمان میتواند سبب بروز مشکلات شود و یا میتواند نشانهای از وجود یک عارضه دیگر باشد. علائم واریس عبارتند از:
- درد یا سنگینی پاها
- سوزش و گرفتگی عضلانی و ورم ساق پاها
- افزایش درد در زمان نشستن یا ایستادن
- خارش در اطراف سیاهرگها
- تغییر رنگ پوست
واریس همچنین میتواند باعث بروز موارد زیر شود:
- ایجاد زخم
- لخته خونی
- خونریزی
نحوه پیشگیری از واریس
جهت پیشگیری از بروز واریس و تشدید این عارضه از روشهای مختلفی در منزل میتوان استفاده کرد. از این روشها همچنین به منظور کاهش درد ناشی از واریس استفاده میشود.
استراحت منظم در طول روز
کارمندان اداری به مقدار زیادی در معرض ابتلا به واریس قرار دارند. به این منظور بایستی حداقل هر نیم ساعت یک بار ایستاده و برای مدت زمان کوتاهی پیادهروی کنید. این کار باعث میشود تا عضلات پا خون را بیشتر از زمانی که در حالت ساکن قرار دارید، به سمت قلب انتقال دهند. در صورتی که در محل کار برای مدت طولانی در حالت ایستاده قرار دارید، سعی کنید که در فواصل منظم برای مدت زمان کوتاهی در حالت نشسته قرار بگیرید.
کاهش وزن
یکی دیگر از راههای پیشگیری از واریس، کاهش وزن میباشد. اضافهوزن باعث وارد آمدن فشار بیشتر بر دستگاه قلبی عروقی میشود. وزن زیاد همچنین باعث بالا رفتن فشار خون نیز میشود و بر سیاهرگها تأثیر منفی میگذارد.
مصرف مواد غذایی حاوی مقادیر زیاد فیبر
وارد آوردن فشار در زمان یبوست میتواند سبب تشدید آسیبدیدگی دریچههای سیاهرگها شود. مصرف مواد غذایی حاوی فیبر زیاد مانند مغز و دانههای گیاهی و غلات کامل باعث بهبود حرکات روده و جلوگیری از یبوست میشود.
افزایش مصرف فلاوونوئید
مواد غذایی حاوی فلاوونوئید میتوانند به پیشگیری از واریس یا بهبود این عارضه کمک کنند. فلاوونوئید سبب بهبود جریان خون شده و از تجمع خون در سیاهرگها جلوگیری میکند. مواد غذایی حاوی فلاوونوئید شامل:
- سبزیجات شامل فلفل دلمه، پیاز، اسفناج و کلم بروکلی
- انگور، مرکبات، گیلاس، سیب و بلوبری
- سیر
استفاده از جوراب واریس
استفاده از جوراب واریس به بهبود این عارضه کمک میکند؛ چرا که این جورابها از سیاهرگهای سطحی ضعیف محافظت میکنند. جوراب واریس به تسکین علائم واریس کمک کرده و از تشدید این عارضه جلوگیری میکند. برخی از انواع جورابهای واریس امکان دارد بیش از حد تنگ و یا گشاد باشند؛ بنابر این در مورد استفاده از جوراب مناسب با پزشک متخصص در این زمینه مشورت کنید.
خودداری از قرار دادن پاها روی یکدیگر در زمان نشستن
قرار دادن پاها بر روی یکدیگر در زمان نشستن از جریان یافتن خون در پاها جلوگیری میکند. در صورت تمایل به نشستن در این وضعیت، مدام پاهای خود را حرکت دهید و وضعیت نشستن خود را نیز به طور مرتب تغییر دهید.
خودداری از پوشیدن لباسهای تنگ
استفاده از لباسهای تنگ فشار بیشتری بر پاها وارد میکند و میتواند سبب تشدید واریس شود.
آیا ورزش به بهبود واریس کمک میکند؟
بسیاری از افراد در مورد رابطه بین ورزش و واریس تردید دارند. در واقع هیچ روش موثری جهت جلوگیری از بروز واریس وجود ندارد، ولی فعالیت جسمانی باعث کاهش احتمال ایجاد این عارضه میشود. ورزش مداوم سبب بهبود جریان خون در پاها میشود. ورزش همچنین باعث حفظ تناسب اندام شده و میتواند به پیشگیری از واریس کمک کند.
- در صورت ابتلا به واریس، ورزش میتواند سبب بهبود علائم شود. پاهای افراد مبتلا به واریس معمولاً ورم میکند و دچار خارش شده و یا احساس سنگینی در پاها ایجاد میشود. ورزش منظم سبب افزایش جریان خون شده و به کاهش این علائم کمک میکند.
- بیشتر انواع ورزش برای حفظ سلامتی مفید هستند ولی هر نوع فعالیت جسمانی برای افراد مبتلا به واریس مناسب نیست. در صورتی که در مورد نوع فعالیت ورزشی برای بهبود علائم واریس تردید دارید بایستی با پزشک مشورت کنید. در صورتی که باردار هستید، پیش از آغاز برنامه ورزشی به پزشک متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید.
- حتی اگر از لحاظ سلامتی در وضعیت مناسبی قرار دارید، در صورتی که انجام هر نوع فعالیت باعث ایجاد درد یا سرگیجه میشود، سریعاً فعالیت را متوقف کرده و به پزشک مراجعه کنید.
- پزشکان انجام حداقل 30 دقیقه ورزش در هر روز را توصیه میکنند. در صورت لزوم، میتوانید 3 بار در روز، هر بار به مدت 10 دقیقه ورزش کنید.
پیادهروی
پیادهروی برای همه افراد در تمامی سنین بسیار مناسب و مفید میباشد. پیادهروی به صورت منظم به کاهش وزن، کنترل فشار خون و تقویت استخوانها و عضلات کمک میکند.
دوچرخهسواری
دوچرخهسواری مانند پیادهروی سبب افزایش جریان خون و محافظت از مفاصل میشود. استفاده از این ورزش به صورت منظم به تقویت عضلات ساق پا و بهبود جریان خون کمک میکند. به این منظور میتوانید از دوچرخه ثابت یا متحرک استفاده کنید.
در صورتی که به دوچرخه دسترسی ندارید، میتوانید بر روی زمین به پشت دراز کشیده و زانوهای خود را به سمت سینه نزدیک کنید. سپس پاهای خود را مشابه حرکت دوچرخهسواری حرکت دهید.
حرکت کششی پاها
انجام این حرکت ورزشی به هیچ گونه ابزار خاصی نیاز ندارد. برای انجام این حرکت به پشت بر روی زمین دراز بکشید. سپس یکی از پاهای خود را بالا بیاورید. برای مدت چند ثانیه این وضعیت را حفظ کرده و سپس همین حرکت را برای پای دیگر نیز انجام دهید. این تمرین به کشش عضلات ساق پا کمک میکند.
بسیاری از افراد این تمرین را در حالت ایستاده انجام میدهند. این حرکت ورزشی علاوه بر کشش عضلات و بهبود جریان خون، سبب افزایش انعطافپذیری عضلات نیز میشود. به این منظور بر روی یک صندلی تکیه داده و یکی از پاهای خود را در مقابل خود بالا بیاورید. این وضعیت را برای مدت چند ثانیه حفظ کرده و سپس همین تمرین را برای پای دیگر نیز انجام دهید.
حرکت لانج
انجام حرکت لانج بر گروه عضلات مختلف از ساق پا به پایین اثر میگذارد. تقویت این عضلات سبب بهبود جریان خون میشود. برای انجام این تمرین در حالت ایستاده قرار بگیرید و پاهای خود را کمی از هم باز کنید. یک قدم به جلو گذاشته و زانوی خود را خم کنید. زانو بایستی به طور مستقیم بالای مچ پا قرار داشته باشد. این وضعیت را برای مدت چند ثانیه حفظ کنید، سپس بایستید و همین حرکت را برای پای دیگر نیز انجام دهید.
بالا نگه داشتن پاها
بالا آوردن پاها به تسکین ورم یا خارش پاها ناشی از واریس کمک میکند. به این منظور به پشت بر روی زمین دراز بکشید. سپس پاهای خود را به طور مستقیم بالا بیاورید. در صورت لزوم میتوانید پاها را به دیوار تکیه دهید. این وضعیت را برای مدت چند دقیقه حفظ کرده و سپس پاهای خود را پایین بیاورید. این حرکت را چند بار تکرار کنید.
حرکت کششی عضلات پا
کشش عضلات پا به تقویت عضلات و بهبود جریان خون کمک میکند. برای انجام این حرکت وزن خود را بر روی سینه پا (زیر پنجه پا) قرار داده و پس از چند ثانیه پاشنه خود را پایین بیاورید. سپس وزن خود را بر روی پاشنه قرار داده و سینه پای خود را بالا بیاورید. میتوانید این حرکت کششی را در حالت ایستاده یا نشسته انجام دهید. در صورتی که در حالت ایستاده قرار دارید، میتوانید با تکیه بر یک صندلی تعادل خود را حفظ کنید.
پیشگیری از واریس در دوران بارداری
بارداری یکی از دلایل اصلی بروز واریس میباشد. البته در صورتی که واریس در دوران بارداری ایجاد شده باشد معمولاً به خودی خود بهبود پیدا میکند.
پزشکان توصیه میکنند که زنان جهت پیشگیری از واریس و یا بهبود علائم این عارضه، بر روی سمت چپ بدن خود بخوابند. خوابیدن بر روی سمت چپ بدن باعث میشود تا فشاری که رحم بر سیاهرگ بزرگ واقع در بخش راست و میانی لگن وارد میکند، کاهش پیدا کند.
