اختلالات وریدی بسیاری از افراد را تحت تأثیر قرار میدهد. نارسایی وریدی نوعی اختلال وریدی است که باعث ایجاد واریس میشود. این اختلال در مطب قابل تشخیص و درمان است. این تصور غلطی است که رگهای واریسی و رگهای عنکبوتی یک مشکل زیبایی هستند. در واقع، این رگها اغلب علائم نارسایی وریدی هستند. در صورت عدم درمان، در بسیاری از موارد این بیماری پیشرفت میکند و مجموعهای از مشکلات سلامتی رو به وخامت را با خود به همراه میآورد. برای درمان اختلال وریدی در پاها، جراحان عروق ممکن است بسته به نیازهای خاص بیمار از راه حلهای مختلفی استفاده کنند.
ارتباط تخریب دریچه لانه کبوتری و واریس
یک سری دریچههای یک طرفه در رگهای سالم وجود دارند که دریچه لانه کبوتری نامیده میشوند. این دریچهها به پمپاژ موثر خون به سمت قلب کمک میکنند. دریچههای آسیبدیده یا ضعیف شده نارسایی دارند و دیگر نمیتوانند مانع جریان خون به سمت عقب و جمع شدن در رگها شوند. این نقص باعث افزایش فشار در رگهای آسیبدیده شده و با گذشت زمان آسیب بیشتری از این فشار به رگها وارد میشود. در بسیاری از افراد، دریچههای موجود در رگها کار نمیکنند. ما دقیقاً مطمئن نیستیم که چرا این اتفاق میافتد. اما عوامل خطر بسیاری برای بروز نارسایی وریدی وجود دارد تا در ایجاد رگهای واریسی، رگهای عنکبوتی و سایر علائم اختلالات وریدی نقش داشته باشند.
علائم نارسایی وریدی
هنگامی که دریچههای وریدی به درستی کار نمیکنند، خون به سمت پاها نشت میکند و در نتیجه فشار افزایش مییابد. این اتفاق اغلب باعث علائمی مانند تورم و درد اولیه میشود. در صورت تداوم، شاخههای فرعی ورید شروع به بزرگ شدن کرده و در پا بیشتر دیده میشوند. این مشکل میتواند منجر به یک یا چند مورد از این علائم قابل مشاهده شود:
- رگهای کوچک عنکبوتی مانند به نام “رگهای عنکبوت” یا “تلانژکتازی”
- رگهای متوسط (2-3 میلیمتر) به نام “رگهای مشبک”
- رگهای بزرگتر
- بیماری وریدی جدی که منجر به زخم در پاها به نام زخم پا میشود
عوامل و دلایل خطر
احتمال ایجاد رگهای واریسی، رگهای عنکبوتی یا سایر علائم اختلال وریدی بر اساس عوامل خطر یا علل مختلفی است. برخی از عوامل خطر مانند شیوه زندگی و چاقی قابل کنترل هستند. سایر عوامل خطر مانند ژنتیک قابل کنترل نیستند. اگر یک یا چند مورد از این عوامل خطر واریس داشته باشید، در معرض افزایش خطر ابتلا به رگهای عنکبوتی یا واریس هستید.
- ژنتیک: آیا مادر و مادربزرگ شما واریس داشتهاند؟ آیا خواهر و برادرهای شما واریس دارند؟ پس، احتمال نسبتاً خوبی وجود دارد که به واریس مبتلا شوید. همه کسانی که استعداد ژنتیکی دارند به رگهای واریسی مبتلا نمیشوند، اما اختلال وریدی در خانوادهها وجود دارد.
- سن: هر چه پیرتر میشویم، کشش در دیواره رگهای ما کمتر میشود. این مشکل احتمال از کار افتادن دریچهها و ایجاد رگهای واریسی را افزایش میدهد.
- جنسیت: خانمها به احتمال زیاد بیشتر از آقایان دچار رگهای عنکبوتی یا واریسی میشوند (اگرچه 25٪ موارد در مردان رخ میدهد). برخی تحقیقات نشان میدهد افزایش سطح هورمونهای زنانه ممکن است باعث شل شدن دیواره رگها شده و منجر به خرابی دریچه شود.
- بارداری: بزرگ شدن رحم در دوران بارداری میتواند باعث افزایش فشار به همه رگها شود. همراه با افزایش سطح هورمون و وزن بیشتر، زنان باردار در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به واریس هستند. این اختلال به طور معمول برای اولین بار در دوران بارداری یا اندکی بعد از آن ایجاد میشود. نارسایی وریدی معمولاً با حاملگیهای بعدی بدتر میشود و ممکن است پس از زایمان با بازگشت رحم، هورمونها و وزن تا حدودی بهبود یابد.
- سبک زندگی: افرادی که شغل آنها به ایستادن یا نشستن طولانی مدت نیاز دارد، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. افرادی مانند پیشخدمتها، آرایشگرها و کارمندان ادارات از نظر آماری بیشتر در معرض رگهای واریسی هستند.
- چاقی: افزایش وزن یا تحمل بیش از حد وزن بدن خطر ابتلا به واریس و نارسایی وریدی را افزایش میدهد. این ممکن است به دلیل افزایش فشار بر روی سیستم وریدی در افراد چاق باشد. همچنین ممکن است به دلیل مختل شدن هندسه دریچههای موجود در بافتها باشد. اغلب، کاهش وزن به کاهش علائم رگهای آسیبدیده در بیماران چاق کمک میکند. رژیم غذایی نیز میتواند تأثیرگذار باشد.
- آسیب: ضربه ممکن است به رگها آسیب برساند و باعث از کار افتادن دریچهها شود که منجر به بروز علائم نارسایی وریدی میشود. نمونههایی از تروما شامل شکستگی پا، زانو یا جراحی مفصل ران است. حتی یک آسیبدیدگی ساده که باعث شکستگی استخوانها نیز نشود، مانند تصادف اتومبیل، میتواند خطر را افزایش دهد. به اشتراک گذاشتن هرگونه سابقه تروما با پزشک بسیار مهم است تا تشخیص و درمان مناسب انجام شود.
تشخیص نارسایی وریدی یا واریس
هنگام تشخیص رگهای واریسی یا رگهای عنکبوتی، مهم است که علت اصلی مشکل را بدانید. اساساً بیماری وریدی توانایی بدن در گردش خون موثر را تحت تأثیر قرار میدهد. واریس زمانی اتفاق میافتد که دریچه وریدها ضعیف شده یا از کار میافتند. در نتیجه بدن سعی در جلوگیری از جمع شدن خون در رگها یا جریان خون به سمت عقب دارد و تلاش میکند خون را بر خلاف نیروی جاذبه حرکت داده و به قلب بازگرداند. وقتی این اتفاق میافتد، بیماری وریدی یا نارسایی وریدی تشخیص داده میشود. برای تشخیص واریس ابتدا باید نارسایی وریدی را تشخیص دهید.
سونوگرافی برای تشخیص نارسایی وریدی
سونوگرافی وریدی اصلیترین ابزاری است که جراحان عروق برای تشخیص رگهای واریسی استفاده میکنند. سونوگرافی با اندازهگیری امواج صوتی در بافت و تولید تصاویر تشخیصی کار میکند. از این تصاویر میتوان فهمید که کدام رگها به خوبی کار میکنند و کدام یک دارای دریچههای معیوب هستند که باعث نشت خون به پاها میشود. تخریب دریچهها باعث افزایش فشار شده و میتواند باعث واریس شود. شایعترین ورید ایجاد کننده واریس ورید صافن بزرگ نامیده میشود. این سیاهرگ در زیر پوست از مچ پا تا کشاله ران در قسمت داخلی پا و ران قرار دارد. سونوگرافی با بررسی نارسایی واریس صافن بزرگ و همچنین سایر رگهای پا، به پزشک رگ شما کمک میکند تا رگهای واریسی را تشخیص دهد.
سونوگرافی همچنین میتواند ابزاری ارزشمند باشد زیرا وجود لخته خون در رگها را نیز مشخص میکند. این مشکلات میتوانند به طور بالقوه خطرناک باشند زیرا ممکن است منجر به یک بیماری جدی به نام ترومبوز ورید عمقی شوند.
درمان اختلالات وریدی
درک این نکته مهم است که وریدهای واریسی، رگهای عنکبوتی و رگهای مشبک به طور معمول به یک دلیل اتفاق میافتند. دلیل این اتفاقات این است که رگهای پایین پا عملکرد ضعیفی دارند و ممکن است نیاز به درمان داشته باشند. رگهای واریسی، رگهای عنکبوتی و زخمهای وریدی همگی شواهدی از نارسایی وریدی در پاها یا سایر نواحی بدن هستند. درمان نارسایی وریدی تنها راه برای کاهش آسیبهای آینده و همچنین کاهش علائم ناراحت کننده و ظاهر ناخوشایند است.
درمان به عوامل زیادی بستگی دارد، از جمله دلیل وضعیت سلامتی و سابقه پزشکی شما. سایر عواملی که پزشک شما در نظر خواهد گرفت عبارتند از:
- علائم خاص شما
- سن شما
- شدت مشکل شما
- اینکه چقدر میتوانید داروها یا روشهای درمانی را تحمل کنید
درمان نارسایی وریدی میتواند شامل چندین استراتژی مختلف باشد:
جوراب واریس
رایجترین روش درمان نارسایی وریدی، جورابهای واریسی (جوراب فشردهسازی) است که توسط پزشک تجویز میشود. این جورابهای خاص الاستیک به مچ پا و پایین پا فشار وارد میکنند. آنها به بهبود جریان خون کمک میکنند و میتوانند تورم پا را کاهش دهند.
جورابهای واریس نیروی فشار و طولهای مختلفی دارند. پزشک به شما کمک میکند تا تصمیم بگیرید بهترین نوع جوراب واریس برای درمان شما کدام است.
بهبود جریان خون
در اینجا چند نکته برای بهبود جریان خون وجود دارد:
- پاهای خود را هر زمان که ممکن است بالا نگه دارید.
- از جورابهای فشاری استفاده کنید تا به پایین پاها فشار وارد کنید.
- هنگام نشستن پاها را ضربدری نگه ندارید.
- به طور منظم ورزش کنید.
داروها
همچنین تعدادی دارو وجود دارد که ممکن است به افرادی که این بیماری را دارند کمک کند. این داروها شامل موارد زیر هستند:
- دیورتیکها: داروهایی که مایعات اضافی را از بدن شما خارج میکنند و سپس از طریق کلیه ها دفع میکنند
- ضد انعقاد: داروهایی که خون را رقیق میکنند
- پنتوکسی فیلین (ترنتال): دارویی است که به بهبود جریان خون کمک میکند
جراحی
گاهی اوقات موارد جدیتر نارسایی وریدی نیاز به جراحی دارد. پزشک شما ممکن است یکی از روشهای جراحی زیر را به شما پیشنهاد کند:
- جراحی ترمیمی رگها یا دریچهها
- برداشتن (سلب) رگ آسیبدیده
- جراحی اندوسکوپیک کم تهاجمی: جراح یک لوله نازک را که یک دوربین بر روی آن قرار دارد را به رگ وارد میکند تا به درمان رگهای واریسی کمک کند.
- بای پس ورید: یک ورید سالم از جای دیگری در بدن شما پیوند میشود. به طور کلی از این روش فقط در قسمت فوقانی ران و فقط به عنوان آخرین گزینه برای موارد بسیار شدید استفاده میشود.
- جراحی با لیزر: یک روش درمانی نسبتاً جدید که با استفاده از لیزر، ورید آسیبدیده را با افزایش نور شدید در یک مکان خاص و کوچک محو میکند.
فلبکتومی متحرک
این روش سرپایی (مجبور نیستید شب را در بیمارستان بگذرانید) شامل بیحس کردن قسمتهای خاصی بر روی پای شما و سپس ایجاد برشهای کوچک و از بین بردن رگهای واریسی کوچکتر است.
اسکلروتراپی
این روش درمانی به طور کلی برای نارسایی پیشرفته وریدی استفاده میشود.
در اسکلروتراپی، یک ماده شیمیایی به ورید آسیبدیده تزریق میشود تا دیگر نتواند خون را حمل کند. خون از طریق رگهای دیگر به قلب برمیگردد و رگ آسیب دیده در نهایت توسط بدن جذب میشود.
اسکلروتراپی برای از بین بردن رگهای کوچک تا متوسط استفاده میشود. یک ماده شیمیایی به ورید آسیبدیده تزریق میشود تا دیگر قادر به حمل خون نباشد.
روش کاتتر
در موارد شدید، پزشک میتواند از روش کاتتر برای رگهای بزرگتر استفاده کند. پزشکان یک کاتتر (یک لوله نازک) را به داخل رگ وارد میکنند، انتهای آن را گرم کرده و سپس خارج میکنند. گرما باعث مسدود شدن رگ و بسته شدن آن در هنگام خارج شدن کاتتر میشود.
راه های پیشگیری از تخریب دریچه لانه کبوتری و واریس
اگر سابقه خانوادگی نارسایی وریدی دارید، میتوانید اقدامات لازم را برای کاهش احتمال ابتلا به این بیماری انجام دهید:
- برای مدت زمان طولانی در یک حالت ننشینید یا نایستید. مرتباً بلند شوید و حرکت کنید.
- سیگار نکشید، و اگر سیگار میکشید، آن را ترک کنید.
- ورزش منظم داشته باشید.
- وزن بدن را سالم حفظ کنید.
